Cruciale tips van survivalexpert Mark Jenkins die écht je leven kunnen redden

'Vergeet wat je op tv ziet, hier draait het om'

Op tv kun je met regelmaat survivalprogramma’s zien. Hierin zie je tips om te overleven in de wildernis. Prima, maar wat heb je eraan om te weten hoe je een konijn moet villen als er in de wijde omtrek geen dier te vinden is? Veel tips zijn vooral spectaculair voor op tv, maar gaan in de praktijk je leven niet redden. Deze wel, volgens surivalexpert Mark Jenkins.

De kans dat je in Nederland zodanig verdwaalt dat je overlevingstechnieken moet gaan hanteren, is uitermate klein. In het buitenland daarentegen, raken toeristen en backpackers wel regelmatig verdwaald en soms is de afloop tragisch. In de wilde natuur van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika, maar ook delen van Afrika en Azië kun je, als je pech hebt, verdwaald raken en dagen lang geen mens of beschaving tegenkomen. Vrijwel niemand zoekt zo’n situatie bewust op, maar avonturiers kunnen onbedoeld verdwalen. Wat moet je dan écht doen? In The Guardian geeft een survivalexpert Mark Jenkins praktische tips die je leven zouden kunnen redden.

Goede voorbereiding redt levens

Jenkins geeft aan dat de belangrijkste stap om te overleven in het geval dat je verdwaald raakt, begint bij de voorbereiding. Hij wijst op de “fouten” van de survivalshows op tv: ‘Je zou denken dat door de populariteit van survivalprogramma’s iedereen wel weet wat je moet doen als je verdwaald raakt. In de strijd om kijkcijfers focussen programma’s zich echter op de bizarre, soms zelfs belachelijke elementen.’ Hoewel deze programma’s je echt wel wat kunnen leren, moet men zich afvragen hoe nuttig deze tips zijn in de praktijk, zo stelt Jenkins. ‘Waarom zou je dagen lang bezig zijn met het bouwen van een belachelijke hut die aan alle kanten lekt, terwijl je ook gewoon een poncho mee kunt nemen? Voor een artikel spendeerde ik ooit een week met een survivalist. Hij leerde mij hoe ik vuur kon maken met een oude constructie zoals de Native Americans ‘m gebruikte. Prima, maar is het niet gewoon handiger om een aansteker op zak te hebben?

Manners survival overleven vuur maken

De tien essentials

Jenkins stelt dat goede preparatie de sleutel is tot het overleven in onverwachte situaties. Een goede backpacker weet wat hij bij zich moet hebben om te kunnen overleven. Vaak zijn dit alledaagse items die amper ruimte innemen. Naast een goed regenpak/poncho en een aansteker, is dat bijvoorbeeld ook een goede hoeveelheid energy bars. Jenkins: ‘Je kunt wel leren welke planten eetbaar zijn en hoe je een wild dier moet bereiden op een open vuur, maar je kunt het jezelf veel eenvoudiger maken door gewoon een grote hoeveelheid energy bars mee te nemen.‘ Jenkins pleit ervoor dat iedere backpacker of hiker de ‘tien essentials’ meeneemt:

– Een zakmes
– Lucifers of een aansteker
– Een kaart en kompas
– Een lamp voor op je hoofd (zodat je je handen vrijhoudt)
– Een zonnebril en zonnebrand
– Een regenjas
– Een set extra kleding
– Water en een zuiveringskit
– Voldoende eten
– Een EHBO-kit met fluitje

Volgens Jenkins zijn dit de items die ervoor zorgen dat je lang kunt overleven, mocht je verdwalen. Daarnaast kun je nog denken aan enkele technologische snufjes, zoals een GPS-app voor je telefoon (en een battery pack!), een GPS-tracker en voor de échte pro: een personal locator beacon of een satelliettelefoon.

‘Toeristen die de natuur in gaan, zouden van te voren moeten zorgen dat ze bedreven zijn met een kaart en kompas.’

Een groot risico dat backpackers en hikers tegenwoordig lopen, is dat zij te veel vertrouwen op techniek. Een telefoon of tracker kan leeg raken of beschadigen: indien dit gebeurt, moet je terug kunnen vallen op basisskills: weet hoe je kaart moet lezen en hoe je kunt navigeren met behulp van een kompas. ‘Analoog navigeren vereist oefening. Toeristen die de natuur in gaan, zouden van te voren moeten zorgen dat ze bedreven zijn met een kaart en kompas. Kaartlezen is méér dan alleen locatie bepalen; je moet ook hoogtes kunnen inschatten, zodat je weet of er water in de buurt is en of je stroomopwaarts of -afwaarts moet lopen.

Manners survival overleven kaartlezen

Gedetailleerde info voor achterblijvers

Voordat je op pad gaat, is het ook van cruciaal belang om je omgeving zo gedetailleerd mogelijk te laten weten wat je van plan bent en wanneer je waar verwacht te zijn. Ook hier komen kaartlees skills van pas, zegt Jenkins: ‘Voordat je gaat, is het raadzaam om een gedetailleerde beschrijving van je reis achter te laten bij vrienden en/of familie. Zo dwing jij jezelf om de kaart te bestuderen. Trek een plan. Laat hen weten hoe je reist. Identificeer en benoem landmarks, kijk waar potentiële gevaren schuilen en laat een kopie van de kaart achter met je route en wanneer je waar verwacht te zijn.

Lopen en navigeren zijn eenvoudiger bij daglicht, dus maak maximaal gebruik van de periode dat het licht is.

Voordat je op pad gaat, zorg je natuurlijk dat je de 10 essentials bij je hebt, maar ook voor zaken als een volledig geladen telefoon met noodcontacten hierin opgeslagen. Ook belangrijk: check altijd het weerbericht voordat je aan je reist begint of deze voortzet. Het laatste dat je wilt, is in onherbergzaam gebied ineens overvallen worden door een storm, hoewel dit natuurlijk niet altijd te voorkomen is. Ga je op pad, zorg dan dat je de tijd waarin je kunt lopen maximaliseert. Dit betekent zo vroeg mogelijk op pad gaan, idealiter bij zonsopkomst. Lopen en navigeren zijn eenvoudiger bij daglicht, dus maak maximaal gebruik van de periode dat het licht is.

Gedisciplineerd vastleggen

Eenmaal bezig aan je tocht, adviseert Jenkins om gedisciplineerd te werk te gaan. Je zult hiervan profiteren als je verdwaald raakt. Hij raadt aan om om de zoveel tijd een foto van de omgeving te maken, specifiek van herkenningspunten. Schrijf hierbij zo veel mogelijk informatie op en koppel deze aan de foto’s: wat zie je op de foto? Waar op de kaart is dit? Hoe ben je er gekomen? Hoe lang duurde dit en welke moeilijkheden kwam je onderweg tegen? Markeer deze zaken ook op je kaart. Kijk ook geregeld achter je, wanneer je bijvoorbeeld op een hoog punt bent aanbeland en maak ook hiervan een foto: zo kun je eenvoudiger je weg terug vinden, mocht dit nodig zijn.

Als je toch verdwaald raakt

Wat als je ondanks alles tóch verdwaald raakt? Jenkins weet uit eigen ervaring wat je dan moet doen: ‘Mensen zullen je altijd zeggen dat je niet in paniek moet raken. De waarheid is: als je verdwaalt, slaat paniek toe. Ik ben zelf verdwaald geraakt in Tibet, in de Sahel, de Himalayas en zelfs in de bergen nog geen 50 kilometer bij mijn huis vandaan. Je mag gerust in paniek raken, maar de sleutel is om je paniek af te laten zwakken en dan pas te handelen. Dan is er één methode: STOP.‘ STOP staat niet alleen letterlijk voor stoppen, het is samentrekking van Stop, Think, Observe en Plan.

Meestal loop je niet sneller dan zo’n 4 a 5 kilometer per uur dus in de meeste gevallen kun je niet heel ver van je geplande route zijn.

Als je in paniek raakt, stop dan eerst. Focus op je ademhaling, eet en drink wat en word weer rustig. Neem vervolgens de tijd om na te denken: waar wilde je heen? Waar ging het fout? Wat is het laatste herkenningspunt dat je herinnert? Hoe snel ben je gegaan? Meestal loop je niet sneller dan zo’n 4 a 5 kilometer per uur dus in de meeste gevallen kun je niet heel ver van je geplande route zijn. Kijk goed naar het landschap om je heen. Zoek naar landmarks, bekijk je aantekeningen en foto’s en kijk of je deze in het landschap achter je terugziet. Check de tijd: hoe lang tot zonsondergang? Wat gaat het weer doen? Kun je ergens schuilen en is er een droge plek om vuur te maken?

Op basis van al deze informatie maak je een plan: wordt het snel donker of kun je geen landmarks vinden, blijf dan waar je bent en zorg voor een situatie waarin je zo goed mogelijk kunt overleven. Bouw vuur of een schuilplaats. Probeer mensen te bereiken en noodsignalen te versturen. Mocht niets lukken en krijg je echt het gevoel dat je hopeloos vast zit, dan zit er volgens Jenkins nog één ding op: ‘Zelfs op de meest afgelegen plekken in de VS, zoals Yellowstone National Park, ben je nooit verder dan zo’n 35 a 40 kilometer bij een weg vandaan. Tenzij je in een canyon bent, is het verstandig om bergafwaarts te lopen. Blijf je weg naar het diepste punt zoeken, ook al betekent dit dat je moet kruipen of door struiken moet lopen. Dit biedt je de meeste kans om uiteindelijk toch weer bij een weg uit te komen. Zelfs als je heel langzaam kruipt of loopt, zul je in veel gevallen na 10-20 uur een teken van beschaving vinden.

Wachten of verder gaan?

Wannéér je moet besluiten om toch verder te gaan, hangt grotendeels af van de omstandigheden en het tijdstip. Heb je nog een lange dag voor je en is het weer stabiel, dan moet je direct gaan als je vermoedt dat je anders écht in gevaar bent. Als de weersomstandigheden erg slecht zijn, of het wordt al donker, dan kun je beter een plek zoeken die beschutting biedt. Wacht geduldig tot de situatie weer rustig wordt en je voldoende daglicht hebt en kom dan in beweging.

Meer leuke content? Like ons op Facebook

10-10-2017 - Mitchell van der Koelen